1992-ci ilin fevralı idi... Ömrümüzün ən həyəcanlı, ümid dolu günlərini yaşayırdıq. Azərbaycan Tibb Universitetinin 6-cı kurs tələbələri idik; həkimlik andı içməyimizə, ağ xalatlarımızı geyinib insanlara şəfa paylamağımıza cəmi aylar qalırdı. II semestrin dərsləri yenicə başlamışdı. Gələcək xəyallarımız hələ çox rəngli, dünyamız hələ çox işıqlı idi.
Bir gün yataqxanada qızlarla birlikdə gülə-gülə, şirin söhbətlər edərək pilləkənləri enirdik. Pilləkənlərin hər pilləsi bizim üçün gənclik enerjisi, qovuşacağımız işıqlı sabahların müjdəçisi idi. Lakin qəfildən elə bir mənzərə ilə qarşılaşdıq ki, o gülüşlər dodaqlarımızda donub qaldı, ruhumuz sarsıldı.
Aşağı kursda təhsil alan bir tələbə qızın hıçqıraraq, fəryad qopararaq ağladığını gördük. O, sadəcə ağlamırdı, sanki canından can qopurdu. Özü danışa bilmirdi, acı onun boğazında keçilməz bir düyünə çevrilmişdi. Yaxınına toplaşan qızların titrək səslə dediyi o cümlə beynimizə güllə kimi dəydi:
"Ermənilər Xocalıda qətliam törədiblər..."
Həmin qızın o şaxtalı gecədə iki polis qardaşı və valideynləri — bütün ailəsi həlak olmuşdu. Onun dünyası bir gecədə, o amansız qış şaxtasında məhv edilmişdi. O an anladıq ki, Xocalı bizim üçün sadəcə bir coğrafi ad deyilmiş; Xocalı — parçalanmış ailələr, sönmüş ocaqlar və yarımçıq qalmış minlərlə tale imiş.
Bizi sarsıdan təkcə bu vəhşətin miqyası deyil, həm də dünyanın bu fəryada qarşı nümayiş etdirdiyi o qorxunc sükut idi. İnsan haqlarından dəm vuran beynəlxalq təşkilatlar sanki bir gecədə kor və lal olmuşdular. Xocalıda körpələrin qanı qara qarışarkən, dünya bu faciəyə soyuqqanlılıqla göz yumurdu. Biz gənc tələbələr ilk dərsimizi o yataqxana dəhlizində aldıq: Dünya bəzən ən böyük həqiqətlərə qarşı ən dərindən susa bilirmiş.
O gün bizim gəncliyimiz o soyuq yataqxana pilləkənlərində qocaldı. Gülüşlərimizin yerini intiqam hissi, ümidlərimizin yerini isə sağalmaz bir kədər tutdu. Xocalı bizim qan yaddaşımıza mürəkkəblə deyil, qanla, itkin düşən körpələrin naləsiylə, namusu üçün canından keçən anaların fəryadı ilə həkk olundu.
İllər keçsə də, hər fevral ayı gələndə o tələbə yoldaşımızın hıçqırtısı qulaqlarımda əks-səda verir. Biz o gün təkcə bir yoldaşımızın ailəsinə deyil, bəşəriyyətin vicdanının süqutuna, dünyanın ədalətsizliyinə ağladıq.
Xocalı — unudulmayacaq bir ağrı, sağalmayacaq bir yaradır. Nə qədər zaman keçsə də, o qanlı gecənin şaxtası bizim ruhumuzdan silinməyəcək. Şəhidlərimizin əziz xatirəsi qarşısında baş əyirik. Onların qanı yerdə qalmadı, amma o səssiz dünyanın utancı tarixin qara səhifələrindən heç vaxt silinməyəcək.

Xocalı fəryadı

O gecə göy üzü qan rəngindəydi,
Fələk də, mələk də dəhşət içində.
Süngülər körpənin can rəngindəydi,
İnsanlıq can verir vəhşət içində.

Qar yağdı... bu yağan ağ qar deyildi,
Şəhid kəfəniydi torpağın üstə.
Vətən köksündə bu ilk dağ deyildi,
Bir ana fəryadı—dağ dağın üstə.

Yalın ayaqlarla buzlu cığırdan,
Cənnətə yol açdı neçə can o gün.
Dünya kar kəsildi o ağır ahdan,
Boğuldu sükuta Xocalım o gün.

Azadlıq günəşi doğdu sonunda,
Sevincdən don geydi qızıl torpağım,
Zəfər qan izini yudu sonunda,
Qalxdı Xocalıda göyə bayrağım,

Dr. Mehri Seyidbeyli
Azərbaycan Tibb Universiteti