20 yanvar... Bu rəqəm bizim tariximizə mürəkkəblə deyil, qanla yazılıb.

Hər il bu gün yaxınlaşanda sanki təbiət də o dəhşəti xatırlayır; göy üzü bozarır, hava qəfildən soyuyur, kainat qan ağlayır. O gecənin hər dəqiqəsi, hər saniyəsi yaddaşıma silinməz izlərlə həkk olunub.
1990-cı ilin 19 yanvarı idi. Tibb İnstitutunun IV kurs tələbəsi idim. Həmin gün qış semestrinin ən ağır imtahanından — professor Törə Qədirovaya "Sinir xəstəlikləri" fənnindən uğurla cavab vermişdik. Rəfiqəm Yazgül ilə birlikdə qonşu yataqxanada qalan iranlı tələbə bacılara — Zəhra və Fatiməyə qonaq getmişdik. Saat 10-u keçmişdi. Birdən göy üzünü işıqlı güllələr bürüdü, təcili yardım maşınlarının vahiməli uğultusu şəhəri lərzəyə gətirdi. Hamısı Bakı Şəhər Klinik Təcili Tibbi Yardım Xəstəxanasına (BSMP) tərəf şütüyürdü.
"Yardıma getməliyik!" dedik. Ölümün nəfəsini hiss edirdik. "Belə durumda ölə də bilərik" deyə düşünüb, kimsəsiz qalmamamaq üçün hərəmiz üstümüzə bir sənəd götürüb xəstəxanaya qaçdıq. BSMP-yə çatanda gördüyümüz mənzərə gözlərimizin yaşını dondurdu: dəlik-deşik edilmiş maşınlar, qan içində gətirilən yaralılar...
Həkim çatışmır, tibbi ləvazimatlar isə sürətlə tükənirdi. Biz, dörd məfər "Semaşko" xəstəxanasına ləvazimat üçün qaçdıq. Geri dönəndə rus hərbçiləri morqu atəşə tuturdular. Biz güllələrin altında, yerdə sürünə-sürünə o ləvazimatları yaralılara çatdırdıq. Xəstəxanada VI kurs tələbələri ağrıkəsici olmadan yaralılardan qəlpə çıxarırdılar. O insanların fəryadı indi də qulaqlarımdadır. Dəhlizlərdə qan o qədər çox idi ki, ayaq qoymağa quru yer tapmırdıq.
Gecə saatlarında Yaponiyadan vəziyyətdən məkumat almaq üçün zəng etmişdilər, ingilis dilini bilən də yox idi. Həmin vaxt kanadalı tələbə Fatimə Bouseh ingilis dilində xaricdən gələn zənglərə cavab verir, Bakıdakı vəhşəti dünyaya çatdırırdı. Az sonra enerji bloku partladıldı, bütün rabitə kəsildi. Heç kim ailəsindən xəbər tuta bilmirdi. Mən isə bilmirdim ki, o qanlı gecədə yenicə ailə quran qardaşım da barikadalardadır.
Səhər açılıb fövqəladə vəziyyət elan olunanda bizə tankların üstündəki əsgərlərə baxmamağı tapşırıb evə buraxdılar. Biz o dəhşətli mənzərəyə ölü kimi, donmuş baxışlarla baxırdıq. Amma iranlı dostlarımız Zəhra və Fatimə fərqli idi. Onlar gündüz xəstəxanada qalıb, dəhlizlərin, pilləkənlərin, divarların qanını son damlasına qədər yuyub təmizləməyə kömək etdilər.
Bizim sarsıldığımızı görüb, bizə ürək-dirək verirdilər. Fatimə deyirdi:Biz İran Şahının devrilməsi zamanı belə qırğınları görmüşük, belə acı mənzərələrlə qarşılaşmışıq. Ona görə də sizdən fərqli olaraq özümüzü ələ ala bilirik."
Onların bu fədakarlığı və o qanlı divarları təmizləyən əlləri heç vaxt yaddaşımdan silinməyəcək.
Atam mənim necə alovlu bir patriot olduğumu, bütün Meydan mitinqlərində ön sıralarda dayandığımı yaxşı bilirdi. Naxçıvan o vaxt tam blokadada idi. İki gün hava limanında növbə üçün soyuqda qalan atam yanvarın 22-si Bakıya gələ bilir. O zaman Naxçıvan Bakı hava reysi 28 nəfərlik kiçik YAK 49 təyyarəsindən ibarət idu, onun üçün də çox adam ayaqüstə gəlirdi. Hava limanında kimsə deyəndə ki, "Tibb tələbələri yardıma gedərkən tanklar hamısını əzib", atamın yaşamağıma heç bir gümanı qalmır. Qardaşımgilin evinə çatanda içəri girməyə cürət etmir, ayaqları suyun içində, dodaqları titrəyə-titrəyə gəlinimizdən bircə kəlmə soruşur: "Uşaqlar sağsırmı?"...
Həmin gecə rus qoşunları əliyalın insanlara qarşı tarixin ən bağışlanmaz cinayətini törətdilər. Tanklar uşaq-qoca demədən hər kəsi hədəfə alırdı. Amma onlar unudurdular: nə insan torpaqdan doyur, nə də torpaq insandan.
Azadlıq bizə hədiyyə edilmədi; biz onu güllələrin qarşısında, ağrıkəsicisiz əməliyyatlarda, xəstəxana dəhlizlərindəki qan gölməçələrində və ataların titrəyən ümidində, anaların fəryadında, tankların altında əzilən günahsız insanlarln yarımçıq arzularında, dərs oxuya-oxuya meydanlarda azadlığı təlıb edən insanların haqq səsində qazandıq. Azadlıq ağır bədəllər ödənilərək alınan ən müqəddəs nemətdir.
O gecədən sönməyən bir ağrı və tarixin yaddaşından silinməyəcək o böyük cinayətin qanlı izləri qaldı.
Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin.

Dr.Mehri Seyidbəyli
Azərbaycan Tibb Universiteti