5 mart 1616-cı ildə Nikolay Kopernikin "Göy cisimlərinin fırlanması haqqında" kitabı ilk nəşrindən 73 il sonra Qadağan olunmuş Kitablar İndeksinə əlavə edilib. Əsərin məzmunu Ptolemeyin geosentrik sistem yəni Dünya mərkəzli modelinə qarşı Günəş-mərkəzli yeni bir model ortaya qoyurdu.

Tarixdə bu gün 5 mart



1821-ci il 5 mart tarixində Ceyms Monro ikinci dəfə ABŞ prezidentliyinə gətirildi.



1827-ci il 5 mart tarixində məşhur italyan fizik Alessandro Volta vəfat edib. O, batareyanın ixtiraçısı kimi tanınır, Luici Qalvani ilə birlikdə elektrik dövrünün yaradıcısı sayılır.



5 mart 1831-ci ildə Lənkəranda Rusiya işğalı əleyhinə üsyan başlayıb. Devrildikdən sonra İrana qaçan Mirhəsən xan Lənkərana gələrək üsyana başçılıq edib. Talış (Lənkəran) xanlığı Gülüstan müqaviləsi ilə (1813) Rusiyaya birləşdirildikdən sonra 1826-cı ildə ləğv edilmişdi. Lənkəran üsyanı iki ay sürdü.


5 mart 1912-ci ildə İtaliya ordusu ilk dəfə olaraq hava balonlarından hərbi məqsədlə istifadə etdi. Belə ki, italiyalılar bu təyyarələri Türkiyənin müdafiə xətlərində kəşfiyyat aparmaq üçün göndərdilər.


5 mart 1925-ci ildə şair, ədəbiyyatşünas İsmayıl Cəfərpur (1925-1977) anadan olub.



5 mart 1933-cü ildə Adolf Hitlerin Nasional-Sosialist Partiyası Almaniya parlamentinə (Bundestaq) seçkilərdə yerlərin yarısını əldə edib. Bir qədər əvvəl Prezident Qindenburq Hitleri kansler təyin edərək koalision hökumət qurmağı ona tapşırmışdı. Parlament seçkisində qələbə sayəsində Hitler kansler postunda möhkəmləndi, Qindenburq vəfat edəndən (1934) sonra isə özünü Almaniyanın mütləq rəhbəri – reyxsfürer elan etdi.


1933-cü ilin 5 mart tarixində “ABŞ böyük böhranı”nın nəticəsi olaraq ölkə prezidenti Franklin Ruzvelt bütün bankları bağladı və maliyyə əməliyyatlarını dayandırdı.



5 mart 1936-cı ildə tanınmış ədəbiyyatşünas, professor, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü Yaşar Qarayev (1936 - 25.8.2002) doğulub. Milli realizmin təsnifi və tipologiyası, orta əsrlər və XX əsr romantizminin poetikasına dair dəyərli tədqiqatların müəllifidir.



5 mart 1947-ci ildə filologiya elmləri doktoru, professor Vaqif Arzumanlı Qubada doğulub. Kitabları: “Dədə Qorqudun qəbrinin izi ilə”, “Mirzə Fətəli Axundzadə və Qərbi Avropa ədəbi-nəzəri fikri” və s.



5 mart 1953-cu ildə keçmiş SSRİ-nin Baş katibi Stalin vəfat edib. Əsil adı İosif Vissarionoviç Cuqaşvili olan Stalin 30 ilə yaxın Sovet İttifaqına rəhbərlik edib. Son dərəcə ziddiyyətli şəxsiyyət olan Stalin tarixin yaddaşında həm İkinci Dünya Müharibəsində qazanılan qələbənin görkəmli rəhbəri, həm də 15 sovet respublikası xalqlarını qan içində boğan, dəhşətli repressiyalara yol verən diktator kimi qalıb. (1879-1953)



5 mart 1957-ci ildə Xalq artisti Səidə Quliyeva Bakıda anadan olub. Televiziya tamaşalarında (“Atayevlər ailəsində”, “Bala-başa bəla”), filmlərdə (“Yaramaz”, “Fransız” və s.) maraqlı rollar oynayıb, filmlərin dublyajında iştirak edir.



1979-cu il 5 mart tarixində “Voyager-1” adlı kosmik aparat ilk dəfə Yupiter planetinə yaxınlaşıb. Yupiter və Saturnun öyrənilməsi üçün nəzərdə tutulan aparat bu planetlərin və onların peyklərinin ilk dəfə müfəssəl şəkillərini çəkməyə nail olub.



1992-ci il 5 mart tarixində Azərbaycan SSR Ali Sovetinin fövqəladə sessiyasında Xocalı faciəsi ilə bağlı müzakirələrə başlanılmışdır. Parlamenti mühasirəyə almış xalq kütlələrinin etirazı və müxalifətin təzyiqi altında Ali Sovetin sədri Elmira Qafarova istefa verməyə məcbur olmuşdur. Tibb Universitetinin rektoru, deputat Yaqub Məmmədov isə Ali Sovetin sədri seçilib.


1994-cü il 5 mart tarixində ABŞ türk əsgərlərinin Bosniya və Herseqovinaya getməsinə razılıq verdi.


5 mart 1994-cü ildə Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Mirələkbər İbrahimov şəhidlik zirvəsinə ucalıb. 30 sentyabr 1961-ci ildə Qərbi Azərbaycanın Vedibasar mahalının Xalisa kəndində doğulub. Birinci sinfə burada getmiş sonra Bakı şəhərinə köçmüşlər. 1978-ci ildə Bakı şəhərindəki 158 saylı orta məktəbi bitirin və hərbi xidmətə gedib. Daha sonra Bakıda 153 saylı orta məktəbdə ibtidai hərbi hazırlıq müəllimi işləyib. Qarabağda ermənilərin törətdikləri ağılasığmaz vəhşiliklər Mirələkbəri bərk narahat edirdi. O, könüllü olaraq cəbhəyə göndərilməsini xahiş edir. Mirələkbər öz taboru ilə Füzuli rayonunun Kürdmahmudlu, Aşağı Seyidəhmədli kəndləri uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına vuruşur. Onun son döyüşü 5 mart 1994-cü ildə oldu. Əks hücuma keçən cəsur komandirin taboru kəndləri azad edir, Bu döyüşdə faşist ermənilərin gülləsinə tuş gələn Mirələkbər qəhrəmancasına şəhid oldu.



Hər il 5 mart Azərbaycanda Bədən Tərbiyəsi və İdman Günü kimi qeyd olunur. Bu tarix Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin “Bədən Tərbiyəsi və İdman Günü”nün təsis edilməsi haqqında 4 mart 2005-ci il tarixli Sərəncamına əsasən keçirilir. Azərbaycanda Bədən Tərbiyəsi və İdman Gününün martın 5-də qeyd olunması təsadüfi deyil. 1995-ci il martın 5-də dövrün ölkə prezidenti Heydər Əliyev Bakı İdman Sarayında dünya və Avropa çempionatlarının qalibləri və mükafatçıları ilə görüşüb, İdman Fondunu təsis edib, bədən tərbiyəsi və idmanın inkişafında yeni strategiyanın təməlini qoyub.

Просмотров: 40
Обнаружили ошибку или мёртвую ссылку?

Выделите проблемный фрагмент мышкой и нажмите CTRL+ENTER.
В появившемся окне опишите проблему и отправьте Администрации ресурса.

Şərh yaz

Kodu daxil edin:*
yenilə, əgər kod görünmürsə

Ay Media Company

Təsisçi və baş redaktor: Almaz Yaşar

Tel: (+99470) 250 22 52

[email protected]